Aliya İzzetbegoviç, yirminci yüzyılın son on yılında kendisinden en çok bahsedilen liderlerden birisidir. Her şeyden önce o bir düşünürdür. Ortaya koyduğu eserler, onun, insanın evrensel sorunları üzerine düşünen Müslüman bir mütefekkir olduğunu göstermiştir. Bir lider olarak hayatının hemen her döneminde toplumunun önünde olmuştur. Baskılara boyun eğmeyen bir özgürlük savaşçısı, halkının bağımsızlık savaşına öncülük eden bir lider, askeri ve diplomatik alandaki başarılarıyla devlet kurucu bir önder olduğunu herkese göstermiştir.
Bir lider ve düşünür olarak hayatının değişik dönemlerinde farklı alanlarda mücadele etmek zorunda kalsa da bu iki özelliği kişiliğinin bölünmez bütününü oluşturdu. Bir düşünür olarak entelektüel tutarlılığıyla ve bir eylem adamı olarak siyasi çizgisiyle hem kendi kişiliğinde hem de hayata bakışında bütünlüğü yakalayabilmiştir. O, muhalif bir özgürlük savaşçısı olarak da devlet kurucu bir önder olarak da her zaman öncelediği temel ilkeleri savundu. Bosnada katliamların gerçekleştiği dönemde bile bilge bir kişiliğin hayata bakışını yansıtan, insanı var kılan temel değerlere vurgu yapan bir söylem geliştirdi. Bu yönüyle tüm dünyaya siyasi ahlâk ve erdemlilik dersi verdi.
Aliyanın bir insan olarak karşı karşıya kaldığı, derin çelişkiler içeren durumlarda bile savunduğu ilkelerden taviz vermeyen tutumunu, onun beslendiği değerlerde ve tarih yazmış büyük liderlere özgü kişiliğinde aramak gerekir.
Bu kitapta, Aliyanın çok farklı ortamlarda yaptığı konuşmalar yer alıyor. Büyük kısmı yazılı metinlere dayanmayan bu konuşmaları okurken bir düşünür ve lider olarak ve daha da önemlisi bir insan olarak Aliyaya dokunduğunuzu hissedeceksiniz. Bu konuşmaların satır aralarında, hayatında hiç sevmediği ama katlanmak zorunda kaldığı resmi protokollerin, törenlerin ötesinde halkına öncülük eden ama onlardan biri olarak özgürlüğü uğruna saldırganlarla sonuna kadar mücadele eden, katliamlara örtük destek sağlayan büyük ve medeni devletlere insan olmayı mümkün kılan erdemlilik dersi veren bir Aliyaya tanık oluyoruz.
Savaşın mağdur ettiği, acıyı tatmış insanlara yaşama sevincini yeniden aşılamaya çalışırken, cephede askerlerini yüreklendirirken, siyasi parti kongresinde dava arkadaşlarıyla hasbihal ederken, hacda ümmetin bir parçası olarak hacılara konuşurken, Birleşmiş Milletlerde tüm dünyaya seslenirken yaptığı konuşmalar bütün olarak onun çok yönlü kişiliğini, birikimini ve Bosna direnişinin ruhunu yansıtır.
Şöhretin ve karizmanın bastıramadığı bir insana dokunursunuz Aliyayı okurken.
Sağında ve solunda patlayan bombalara aldırış etmeden yürürken Başkan korkmuyor musun? diye seslenen Saraybosnalı kadına Korkuyorum, ben de insanım diyebilen bir Aliya var karşımızda.
Konuşmalar daha önce yayınlanan Bosna Mucizesi adlı kitabın (Yöneliş Yayınları, 2003) genişletilmiş neşridir. Bu baskıya, ilk baskıda yer alan konuşma ve röportajlara ilaveten iki önemli konuşma eklendi:
Saraybosna kuşatmasında aylarca Aliyayı ve Boşnak halkını yalnız bırakmayan ünlü Fransız düşünürü Bernard Henry Levynin Aliya ile kuşatma altında yaptığı söyleşi Aliyayı tanımamıza ışık tutacak özellikte. Akif Emrenin Saraybosnada Aliya ile yaptığı televizyon konuşmasının metni ise hem Türkiyeden bir katkı olarak hem de savaş yıllarının bir muhasebesi olarak dikkat çekiyor.
Konuşmaların bir lider ve düşünür olarak Aliyanın anlaşılmasına yapacağı katkı kadar yirminci yüzyılın sonunda yaşanan insanlık trajedisinin ve bunun sorumlusu olan bir dünya sisteminin doğru okunmasına da katkısı olacaktır.

Konuşmalar bir Aliya portresidir.
(Tanıtım bülteninden)